Coeliakie versus glutensensitiviteit
Ongeveer zes jaar geleden is bij mij coeliakie geconstateerd. Ik eet dus al lange tijd glutenvrij, het zit helemaal in mijn systeem. Inmiddels hebben veel mensen wel eens van gluten gehoord. Niet zo gek omdat glutenvrij eten nog steeds een trend is. Steeds meer supermarkten verkopen glutenvrije producten, op steeds meer plekken kun je glutenvrij lunchen of zelfs een taartje eten en zelfs grote supermarktketens publiceren glutenvrije recepten in hun gratis tijdschriften. Maar wat is nu eigenlijk het verschil tussen een glutenintolerantie (oftwel coeliakie, spreek uit als ‘seu-lia-kié’, niet het veelgehoorde ‘koe-lia-kie’ dus) en een glutensensitiviteit?

Coeliakie, een auto-immuunziekte
Coeliakie is een aandoening aan de dunne darm. Voedsel met gluten zorgt bij mensen met coeliakie voor een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm niet goed meer functioneren. Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in granen zoals tarwe, rogge, gerst en kamut. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmplooien met daarop darmvlokken. Door de plooien en de vlokken is er een groot oppervlak voor voedselopname. Bij iemand met coeliakie ontstaan door het eten van gluten ontstekingsreacties in het darmslijmvlies. Met als gevolg een beschadiging aan de darmvlokken. Als je darmslijmvlies lange tijd beschadigd wordt worden belangrijke voedingsstoffen niet meer goed opgenomen. Het gevolg is vaak dat je je snel moe voelt, sneller ziek wordt en allerlei andere klachten ontwikkeld. Welke klachten dit zijn verschilt heel erg per persoon. Je kunt bijvoorbeeld last hebben van buikpijn, diarree of juist constipatie, misselijkheid, vermoeidheid, depressie of sterke stemmingswisselingen en/of bloedarmoede. 

Feit is in ieder geval dat je weerstand achteruit gaat omdat je voedingsstoffen niet goed opgenomen worden. Coeliakie is een auto-immuunziekte, wat zoiets betekent als dat je antistoffen maakt tegen je eigen weefsels. Hoewel soms anders beweerd wordt (ik krijg bijvoorbeeld weleens de opmerking: ‘je groeit er vast wel weer overheen’, moet je bij coeliakie je leven lang glutenvrij eten. Zelfs een spoortje gluten (ik heb het dan bijvoorbeeld over een paar broodkruimels op een broodplank die niet goed schoongemaakt is) beschadigt je darmen opnieuw. Het is dus heel belangrijk om het dieet strikt te volgen (maar dit niet als een enorme opgave te zien want daar krijg je stress van, waar je ook niet bepaald gezonder van wordt). Gelukkig kan het volgen van een glutenvrij dieet ook heel lekker zijn, inspiratie voor lekkere recepten vind je op deze blog! 

Coeliakie in relatie tot andere auto-immuunziekten
Er zijn veel mensen met coeliakie die naast een glutenintolerantie ook een andere auto-immuunziekte hebben. Denk hierbij aan suikerziekte type 1 of een schildklierafwijking. Andere afwijkingen die regelmatig voorkomen in combinatie met coeliakie zijn een lactose-intolerantie, botontkalking en dermatitis herpetiformis (een huidziekte). Zelf heb ik naast coeliakie een traagwerkende schildklier. Hoewel ik niet lactose-intolerant ben verdraag ik bovendien geen koemelk en eet ik in het algemeen weinig koemelkproducten omdat mijn darmen en huid hier niet goed op reageren.

Glutensensitiviteit
Bij sommige mensen wordt geen coeliakie aangetoond, maar ze ondervinden wel klachten bij het eten van gluten. In dit geval ben je gevoelig voor gluten, dit wordt ‘glutensensitiviteit’ genoemd. De enige manier om erachter te komen of je gevoelig bent voor gluten is het een periode niet te eten (bijvoorbeeld 6 weken) en het vervolgens weer langzaam te introduceren in je dieet. Ondervind je klachten dan zou je gevoelig kunnen zijn voor gluten.

Gluten, waar zit het allemaal in?
Gluten zitten onder andere in (producten die gemaakt worden van) tarwe, gerst, rogge en kamut. Sommige mensen denken dat in spelt minder gluten zitten, dit klopt niet! In speltproducten zitten zelfs net zo veel gluten als in tarweproducten. Voor mensen met een tarwe-allergie is spelt wel weer geschikt. Gluten zitten dus in brood, crackers en bijvoorbeeld muesli gemaakt van bovenstaande graansoorten. Maar naast deze voor de hand liggende producten zitten er soms ook gluten in bijvoorbeeld sojasaus, bouillonblokjes, sommige soorten snoep, kant-en-klare sauzen en kruidenmixen, bier, cider en zelfs in sommige theesoorten. Heb je dus coeliakie en moet je honderd procent glutenvrij eten dan is het belangrijk dat je het heft in eigen handen neemt en alle verpakkingen van de dingen die je eet grondig te bestuderen. Ja, al in de winkel dus! In het begin even een klus, maar je zult merken dat dit snel went en je op een gegeven moment precies weet wat waar inzit. 

Glutenvrij en dus veilig om te eten
Er blijven gelukkig voldoende lekkere dingen over die je wél kunt eten als je een glutenvrij dieet volgt. Denk qua granen aan boekweit (en dus boekweitmeel, boekweitvlokken, boekweitkorrels), gierst, rijst (en dus rijstmeel, rijstwafels), haver (kies wel voor glutenvrij gecertificeerde haver als je coeliakie hebt), quinoa (een pseudograan), amaranth, mais (en dus ook maismeel, polenta, maiswafels en maïzena), teff (teffmeel, teffbrood) maar ook gewoon aardappels en bijvoorbeeld zoete aardappels. Van nature glutenvrij zijn natuurlijk alle soorten groenten en fruit maar ook noten, zaden, ei, puur vlees & vis zonder paneerlaagje, marinade o.i.d., peulvruchten, gevogelte, gedroogd fruit, boter en alle olie-soorten. 

Bron: www.glutenvrij.nl (de website van de Nederlandse Coeliakie Vereniging).
Ik heb sommige informatie letterlijk overgenomen omdat het formuleren van de aandoening heel precies komt. Op de website van de NCV vind je nog veel meer nuttige informatie over coeliakie en het glutenvrije dieet. Ga er dus vooral kijken!

1 Comment
  • Hanneke Bergen
    november 25, 2016

    Hi! Ik ben sinds kort ook serieuzer bezig met het vermijden van producten waar gluten in zetten. Ik weet dat ik het beter niet kan eten, maar vind het op 1 of andere manier gewoon zo lastig om mijn eet gewoonte daar aan, aan te passen. Nu ik jouw blog lees en vooral het stuk ‘glutenvrij en dus veilig om te eten’ ben ik toch eerlijk gezegd een beetje verbaasd wat voor glutenvrije producten er allemaal zijn. Heel gek, maar nooit bij stil gestaan. Quinoa vind ik ook heerlijk om te eten, lekker met tomaat, paprika etc. Ik realiseer me nu dat ik niet zo moeilijk moet denken 😉

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *